X
تبلیغات
زمین شناسی

زمین شناسی

زمین شناسی سال چهارم (همراه با تدریس درس ها وتست همان درس)

کتاب20 (کتاب سوال سال سوم تجربی)

 دانش آموزان عزیز کتاب ۲۰ سوال های طبقه بندی شده از متن کتاب زمین شناسی سوم  ونمونه سوال های نهایی همراه با جواب تحت عنوان کتاب ۲۰ تهیه شده و درشهر ساری در فروشگاه خاکساریان موجود می باشد  که آن را اگر با سوال امتحان نهایی خرداد سال ۹۰ مقایسه کنید ۱۷ نمره از این کتاب سوال آمده است
+ نوشته شده در  سه شنبه 22 آذر1390ساعت 12:30  توسط خسرونژاد دهمیانی  | 

تست فصل 5 زمین سوم تجربی

فصل پنجم

1-الماس از چه عنصری ساخته شده است؟

الف) سدیم             ب) کیمبرلیت         ج) کربن         د) ب وج

2-کانی های رسی که در تشکیل خاک شرکت دارند از لحاظ اندازه بلور جزء ..........

الف) مخفی بلور     ب) ریز بلور                  ج) درشت بلور            د)شیشه ای

3-به مواد جامدی که به طور خالص از کره ی  زمین بدست می آیند و موجودات زنده در بوجود آمدن آنها دخالتی ندارند چه  می نامند ؟

الف) سنگ          ب) عنصر             ج) کانی          د) سنگ آذرین

4- کدام گزینه زیر از تجزیه و تخریب کانی های سنگ های آذرین بوجود می آیند

الف) کانی های رسی  غیر محلول        ب) کانی های کربناتی         ج) سیلیس      د) همه موارد

5- کدام یک از موارد زیر در یک کانی ، همیشه ثابت است .       

الف) رنگ                      ب) جرم               ج)     درجه ی سختی           د) زوایای بین بلور

6- دلیل فراونی کانی در یک منطقه  

الف) فراوانی عناصر            ب) شرایط تشکیل                       ج) آب و هوا                   د) الف – ب

7- گرافیت از تغییر کدام کانی بوجود می آید

الف) اوژیت                     ب) آنتراسیت                      ج) آزبست                     د) آپاتیت

8- گرافیت از لحاط ترکیب شیمیایی با کدام کانی برابر است

الف) الماس                       ب) الیوین                 ج) کوارتز                        د) گرونا

10- کدام گزینه را کانی می نامیم ؟

الف) یخ              ب) آب                ج) مروارید                    د) نفت

11- کدام گزینه مفهوم سختی را توجیه می کند ؟

الف) میزان مقاومت در برابر عوامل هوازدگی و فرسایش       

  ب) میزان مقاومت در برابر ضربه ی چکش  

ج) میزان خراشیسدگی که روی سکه و چینی بدون لعاب ایجاد می کند 

د) میزان مقاومت در برابر خراشیده شدن

12- کدام کانی از تبخیر محلول های که به اشباع رسیده اند بوجود می آیند

الف) انیدریت                     ب) پیریت                       ج) ارتوز                              د) آپاتیت

13- اتم های سازنده ی یک کانی به صورتی منظم پهلوی هم قرار می گیرد وجسمی با سطح صاف ایجاد می کنند این مشخصه کدام خواص فیزیکی کانی هاست

الف) جلا                        ب) سختی                       ج) شکل بلور                                 د) رخ

14-کدام یک از مواد زیر کانی نیست ؟

الف) شیشه                      ب) گرافیت                      ج) نقره                                      د) اوپال

15- سختی کانی به چه عاملی بستگی دارد ؟

الف) ترکیب شیمیایی            ب) محل پیدایش کانی           ج) پیوند اتمی               د) همه موارد

16-کدام کانی با ناخن خط بر نمی دارد ؟

الف) تالک           ب) ژیپس              ج) کلسیت           د) گرافیت

17- یکی از عوامل گرانی الکاس

الف) ترکیب شیمیایی           ب) پیوند اتمی               ج)جلای الماسی              د) چگالی نسبی

18- هر کانی که بوسیله کانی دیگر خراش بردارد نسبت به آن

الف) سخت تر است                                                             ب) نرم تر است     

  ج) از این روش نمی توان سختی کانی را تشخیص داد                          د) چگالی بیشتری دارد

19- کدام کانی زیر شیشه را خط می اندازد

الف) کوارتز             ب) هورنبلاند                   ج) کلسیت                    د) آپاتیت

20- وجه اشتراک الماس و گرافیت

الف) جلا            ب) رخ                           ج) ترکیب شیمیایی              د) پیوند اتمی

21- کدام عنصر در پوسته ی زمین فراوان تر است ؟

الف) آلومینیوم         ب) منیزیم              ج) کلسیم              د) پتاسیم

22- کدام گزینه در مورد ترتیب فراوانی عناصر در پوسته زمین درست است ؟

الف) > Al <  Fe     Ca                  ب) Ca < Fe

23- کدام گزینه از ویژگی های یک کانی نیست ؟

الف) طبیعی           ب) آلی                ج) متبلور               د) ترکیب شیمیایی نسبتاً ثابت

24- نحوه تشکیل کدام دو کانی با هم یکسان است ؟

الف) گرافیت و گوگرد       ب) کائولن   وآنتراسیت           ج) هالیت و ژیپس       د) ژیپس و گرافیت

25- کدام کانی بر روی بقیه اثر خراشیدگی می گذارد ؟

الف) آپاتیت            ب) کلسیت                       ج)توپاز                د) ارتوکلاز

26-کدام کانی از تیغه ی چاقو اثر می پذیرد  و خود بر سکه ی اثر می گذارد ؟

الف) ارتوز                      ب) کلسیت                        ج) فلوریت                 د) اپاتیت

27-کدام کانی بر روی شیشه اثر خراشیدگی بر جای می گذارد   

الف) آپاتیت                      ب)  توپاز               ج)فلوئوریت                  د) کلسیت

28- میزان درجه ی سختی یک کانی ، با کدام یک از عوامل زیر ارتباط دارد ؟

الف) حل شدن در اسید          ب) نوع عنصر      

   ج) عبور نور از آن            د) نوع ترکیب  و استقرار اتم ها در کانی

29- هر قدر انعکاس و انکسار نور از سطح کانی و یاسطح شکستگی آن زیادتر باشد

الف) سطح شکست ان مشخص تر است                       ب) سختی آن قابل تشخیص می باشد

ج) جلای آ ن مشخص تر است                                   د)   هیچکدام

30- جلای فلزی وشیشه ای به ترتیب در کدام کانی ها دیده می شود ؟

الف) الیوین -   پیریت          ب) پیریت  - کوارتز        ج) کوارت   - گالن                د) الیوین       - گالن

31-  جلای کدام کانی با بقیه متفاوت است ؟

الف) هالیت               ب) کوارتز                   ج) الماس                          د) الیوین

32- کدام کانی دارای سطح شکست دو جهتی است ؟

الف) ارتوز                        ب)  در کوهی                  ج) دولومیت              د) گالن

33- چگالی کدام کانی بیش تراست ؟

الف) گالن            ب) باربت         ج) الیوین    د) بیوتیت

34- کدام کانی نرم ترین کانی است؟

الف)تالک              ب) ژیپس                        ج) آپاتیت                       د) توپاز

35- کدامیک از بقیه سخت تر است ؟

الف) کرندوم                    ب) کلسیت                      ج) توپاز             د) آپاتیت

36- کدامیک توسط ناخن خط بر می دارد ؟

الف)آپاتیت                       ب) کلسیت                       ج) فلوئوریت                    د) آپاتیت

37- جلای پیریت چگونه است ؟

الف)شیشه ای                    ب) الماسی                      ج) فلزی               د) صمغی

38- جلای کوارتز و هالیت چگونه است ؟

الف) فلزی –فلزی      ب) شیشه ای - شیشه ای     ج) فلزی – شیشه ای        د) شیشه ای – فلزی

+ نوشته شده در  شنبه 1 بهمن1390ساعت 15:19  توسط خسرونژاد دهمیانی  | 

فصل 6

فصل ششم

ساخت هایی تکتونیکی وکوه زایی 

فرآیندهای ساخت

به مجموعه فرآیندهایی که سبب تغییر شکل فیزیکی و تغییر در ساخت های اولیه ی سنگ می شود ، فرآیند های ساختمانی می گویند

تکتونیک (زمین ساخت)

به بخشی از علم زمین شناسی که ساخت های حاصل از تغییر شکل سنگ ها را در ارتباط با فرایند های ایجاد کننده ی آن ها بررسی می کند ، زمین ساخت می گویند.

عوامل موثر بر فرایند های ساختمانی :

1-    فشار              2- دما                    3- زمان 

ساخت های اولیه

به ساخت هایی که همزمان با تشکیل سنگ ایجاد می شوند ، ساخت اولیه می گویند.

ساخت های اولیه

1-    ساخت آذرین:

      الف)   ساخت های گدازه ای       ب   ساخت های آذرآواری    ج)ساخت  صفحه ای (سیل و دایک)

د) ساخت های توده ای (باتولیت )

2-     ساخت رسوبی

لایه بندی   مهم ترین ساخت اولیه ی سنگ های رسوبی به حساب می ایند  

در یک محیط رسوبی مواد رسوبی به صورت لایه های موازی ته نشین می شوند و پس از سخت شدن این لایه ها سنگ های رسوبی ایجاد می شوند.

هرلایه یا طبقه ، جسم ورقه مانندی است که طول وعرض آن در مقایسه با ضخامتش بسیار زیاد است . ضخامت هرلایه ممکن است کمتر از یک سانتی متر تا بیش از دهها متر باشد  و به ئسیله ی سطحی به نام سطح لایه بندی از لایه ی مجاور خود جدا می شود .

ساخت های ثانویه     

با وارد شدن تنش بر لایه های رسوبی ، ساخت های اولیه از حالت از حالت افقی خارج شده و دچار تغییر شکل می شوند و ساخت های ثانویه را به وجود می اورند . مانند چین خوردگی و شکستگی های            موجود در پوسته ی زمین. 

تنش :

یکی از خصوصیات نیرو ، تغییر شکل دادن اجسام است.

فشار : نیروی وارد بر سطح معین را فشار گویند.

تنش :

هرگاه به جسمی فشار وارد شود ، در داخل جسم نیروی تشکیل می شود تا با نیروی خارجی مقابله کند به این فشار داخلی اصطلاحاً تنش می گویند.

انواع تنش :

1-    فشاری : فشارهای خارجی به سمت هم عمل می نمایند .

2-    کششی : فشارهای خارجی از هم دورمی شوند

3-    برشی: فشارهای خارجی مانند حرکت لبه های قیچی یکدیگر را قطع می نمایند.

رفتار مواد در برابر تنش

1-    کش سان : مواد جامد از جمله سنگ ها ، بر اثر تنش تغییر شکل می دهند . در صورتی که ماده پس از رفع تنش به حالت اول برگردد به آن کش سان می گویند

2-    خمیرسان: مواد جامد از جمله سنگ ها بر اثر تنش تغییر شکل می دهند . درصورتی که ماده پس از رفع تنش به حالت اول برنگردد وتغییرشکل جسم برگشت ناپذیر باشد به ان خیمرسان می گویند.

عوامل موثر بر رفتار مواد در برابر تنش

1-          دما : افزایش دما باعث می شود رفتار شکننده به رفتار خمیرسان تبدیل شود . گرم شدن شیشه و تغییر رفتار آن.

2-          سیالات : افزایش سیالات باعث می شود رفتار شکننده به رفتار خمیرسان تبدیل شود ، مانند مرطوب شدن چوب خشک .

3-          زمان : هرچه زمان اعمال تنش کوتاهتر باشد ، مواد رفتار شکننده تری از خود نشان می دهند . 

ساخت ثانویه :

با وارد شدن تنش به لایه های افقی ، ساخت اولیه (لایه بندی ) از حالت افقی خارج شده و ساخت های ثانویه را به وجود می آورند .

چین خوردگی :

تشکیل چین خوردگی در سنگ ها حاصل  رفتار خمیرسان (پلاستیک )و پیدایش شکستگی حاصل رفتار شکننده ی سنگ ها می باشد .

انواع چین :

1-    تک شیب :

اگر قسمتی از لایه های رسوبی از حالت افقی خارج شوند و پایین تر یا بالاتر از سطح اصلی قرار گیرند چین را تک شیب گویند

2-    تاقدیس :در تاقدیس ، لایه های قدیمی تر در مرکز و لایه های جدید در تحدّب چین قرار گیرند

3-    ناودیس :-    در ناودیس ، لایه های جدید در مرکز و لایه های قدیمی در تحدّب چین قرار گیرند

مشخصات  چین :

1-    لولای چین :

خطی فرضی است از اتصال نقاطی که دارای حداکثر انحنا در یک لایه می باشند ، حاصل می شود.

2-    سطح محوری :

سطحی فرضی است که تمام لولای چین از آن عبور می کند و چین را تقریباً به دو قسمت متقارن تقسیم می کند .

3-    پهلو:

به طرفین چین ، پهلو (یال ) می گویند.

4-    زاویه ی میل :

به زاویه ی بین لولای چین و سطح افق ، اصطلاحاً زاویه ی میل می گویند.

5-    امتداد لایه :

به خطی که حاصل فصل مشترک سطح لایه و سطح افق باشد ، امتداد لایه می گویند و آن را نسبت به شمال یا جنوب اندازه گیری می کنند . مانند N30W: (نکته ::زاویه امتداد لایه ، بین حروف قرار می گیرد)

6-    شیب لایه

به زاویه ی بین سطح لایه و سطح افق شیب لایه می گویند  شیب لایه بین صفر (لایه های افقی )تا90 درجه (لایه های قائم ) تغییر می کند .مانند :50SW( نکته : عدد شیب لایه، قبل از حروف قرار می گیرد ) 

شکستگی ها

اهمیت شکستگی ها در مطالعات زمین شناسی

1-    ساختن سازه ها ی مهندسی مانند : جاده ، سد ، تونل

2-    آگاهی از محل تجمع آب های زیرزمینی و نفت

3-    تشکیل کانسارهای گرمابی

 

انواع شگستگی

1-    درز : به نوعی شکستگی گفته می شود که سنگ های دو طرف شکستگی نسبت به هم جا به جا نشده باشد

انواع درز :

1- قائم مانند : درز AB

2-    افقی مانند : درز CD

3-    مایل مانند : MN

 

2-گسل : به شکستگی هایی گفته می شود که سنگ های طرفین شکستگی نسبت به هم جا به جا شده باشند.

 

انواع گسل :

1-    عادی (نرمال ):

اگر فرادیواره نسبت به فرودیواره به طرف پایین حرکت کند یا (فرودیواره نسبت به فرادیواره به سمت بالا حرکت کند )به ان گسل عادی (نرمال ) می گویند

2-    معکوس:

اگر فرادیواره نسبت به فرودیواره به طرف بالا حرکت کند به ان گسل معکوس می گویند .

---  در این نوع گسل ها اگر جا به جایی کم تر از یک کیلومتر و زاویه ی سطح گسل بیشتر از 10 درجه باشد به آن گسل رانده و اگر جا به جایی بیشتر از 1کیلومتر و زاویه سطح گسل کم تر از 10 درجه باشد به آن گسل رورانده (روراندگی ) می گویند.

الف) رانده

      ب) رورانده

3-    امتداد لغز:

مشخصه های یک گسل

سطح گسل

سطحی که شکستگی و جا به جایی در امتداد آن اتفاق افتاده است ، سطح گسل نام دارد .

 

فرادیواره و فرودیواره

اگر سطح گسل مایل باشد طبقات روی سطح گسل را فرادیواره و طبقات زیر سطح گسل را فرو دیواره می گویند.

امتداد وشیب سطح گسل را مانند شیب و امتداد لایه ها مشخص می کنند.

n     هورست و گرابن

در اثر عملکرد چند گسل عادی موازی هم در یک منطقه ، بخشی از پوسته ی زمین به صورت پایین افتاده دیده می شود که به آن گرابن می گویند  و در کنار آن بخشی زمین به صورت بالا افتاده و برجسته دیده می شود که به ان هورست می گویند .

-------- علت تشکیل گسل های عادی ، تنش های کششی می باشد.

 

------ کمربندهای کوه زایی

فرایندی که منجر به تشکیل موه ها می شود ،کوه زایی نام دارد مانند کمربندهایی چون آلپ ، اورال ، البرز ، هیمالیا ، آپالاش و آند

 

+ نوشته شده در  سه شنبه 20 دی1390ساعت 22:30  توسط خسرونژاد دهمیانی  | 

فصل 5 اتش فشانها

فصل پنجم

     آتش فشان ها

در سرگذشت زمین ، آتش فشان ها نقش اساسی بر عهده دارند .

آب اقیانوس ها ، رودها و دریا چه ها و بخش بزرگی از هوایی که تنفس می کنیم و بخشی از خاک های سطح زمین در نهایت از فوران آتش فشان ها به وجود آمده اند

----- نکته : بدون آتش فشان نه پوسته ی جدید اقیانوسی از طریق گسترش بستر اقیانوسی به وجود می آمد ، نه فرو رانشی بین دو ورقه تکتونیکی پدیدار می شد ، نه گوهزایی انجام می گرفت ، نه فرسایشی وجود داشت نه رسوب گذاری.

----- نکته : بدون آتش فشان ، زمین تقریباً فاقد ترکیباتی چون سولفید ها ، اُکسیدها ، هالوژن ها و هیدروکسید ها ی فلزی می شد

------ نکته : ژاپن ، ایسلند ، هائیتی و بسیاری از جزایر اقیانوس آرام و دریایی کارائیب  و تقریباً همه ی قسمت های آمریکای مرکزی ، محصول پدیده آتش فشان یا ولکانیسم  اند .       

     اهمیت مطالعه ی آتش فشانها

1-    استفاده از انرژی حرارتی آنها برای تولید گرما و انرژی الکتریسیته  و بدست آوردن مواد شیمیایی با ارزش از گازهای خروجی

2-    پیش گیری از خطرات اجتماعی و اقتصادی آن

3-    به دست آوردن اطلاعاتی از ساختمان وترکیب پوسته و گوشته فوقانی زمین

 

     مشخصات یک آتش فشان

یک آتش فشان شامل بخش های زیر می باشد :

1-    مخروط : مواد آتش فشانی که ازمجرای اصلی بیرون می ریزند به شکل مخروط روی هم انباشته می شوند که به آن مخروط   آتش فشانی می گویند.

2-    دهانه : در قله ی مخروط ، عموماً حفره ای وجود دارد که به آن دهانه ی آتش فشان می گویند

3-    آشیانه (اتاق ماگما ): به منبع مواد مذاب یک آتش فشان ، آشیانه یا اتاق ماگما  گفته می شود.

4-    دودکش : به مجرایی که آشیانه ( اتاق ماگما ) را به دهانه وصل می کند ، دودکش می گویند .

موادی که در  اتاق ماگما وجود دارند شامل موارد زیر می باشند :

1-    قطعه بلورهای در حال رشد

2-    مواد مذاب به همراه حباب های گاز

3-    قطعات سنگی کنده شده از کناره ی آشیانه

                                                                                                                           

n     مواد خروجی از دهانه ی آتش فشان ها

موادی که از یک آتش فشان خارج می شوند به سه صورت :1  - گاز   2-  مایع  3- جامد   می باشد

1-    گاز ها : تمام ماگما ها مقداری گازها و بخار آب دارند که ممکن است به تنهایی یا همراه مواد مایع و جامد از آتش فشان خارج شوند

------- سرعت خروج گاز از ماده ی مذاب بستگی به میزان گرانروی(چسبندگی )ماده ی مذاب دارد به طوری که گازها از مواد مذاب دارای گرانروی کم با سرعت بیش تری نسبت به مواد مذاب دارای گرانروی زیاد خارج می شوند

گرانروی : به مقاومت گدازه در برابر جریان یافتن ، گرانروی گدازه می گویند .

------  دربعضی از آتش فشان ها که گرانروی ماده ی مذاب آن زیاد است ، فشار حاصل از تراکم گازها می تواند سبب انفجار شود وقسمتی از مخروط آتش فشان را از جا بکند و مواد جامد مخروط را به همراه مواد مذاب تا چندین کیلومتر به هوا پرتاب کند ( مانند مخروط کوه وزوو)

ترکیب شیمیایی گازها                 1 - 70درصد بخار آب ( قسمت اعظم گاز آتش فشان)   

                                       2-  دی اکسیدکربن

                                       3- گازهای گوگردی ونیتروژن دار

                                    

 

n     فومرولی : پس از فعالیت یک آتش فشان ، ممکن است خروج گاز تا سال ها و حتی قرن ها ادامه داشته باشد . به این مرحله ، اصطلاحاً مرحله ی فومرولی می گویند . در حال حاضر آتش فشان های دماوند و تفتان در مرحله ی فومرولی به سر می برند.

n     گدازه (مواد مایع )

تعریف گدازه : به مواد مذابی که از دهانه ی آتش فشان خارج می شوند و به سطح زمین می رسند ، گدازه می گویند .

انواع گدازه :

1-    گدازه ی اسیدی : حاوی مقدار زیادی sio2(بیشتر از 70 درصد) می باشد  ( که پس از سرد شدن کانی های چون مسکوویت ، فلدسپاتها و کوارتز که سنگ آذرین اسیدی : گرانیت و ریولیت را بوجود می آورند )

2-    گدازه ی حد واسط (خنثی):  حاوی مقادیر متوسطی از sio2 (بین 70 تا 50 درصد)می باشند ( که پس از سرد شدن سنگ های چون آندزیت  و دیوریت را بوجود می اورند )

3-    گدازه ی بازی : حاوی مقدار کمی sio2 می باشند.

----- گدازه های اسیدی گرانروی بیشتری دارند زیرا گدازه ی اسیدی مقادیر sio2  بیشتری دارد و در نتیجه si و o موجود دراین گدازه ها پیوند های موقت بیشتری بین یونه ا ایجاد می کنند و باعث افزایش گرانروی می شود .

--------- سرعت جریان گدازه پس از خروج از دهانه ی آتش فشان به گران روی ماده ی مذاب و     شیب  دامنه ی  کوه  آتش فشان  بستگی دارد .

مواد جامد (تفرا )

به مواد جامد آتش فشانی که از دهانه آتش فشان به هوا پرتاب می شوند ، تفرا می گویند.

مواد جامد بر اساس اندازه و شکل به سه دسته تقسیم می شوند.

1-    خاکستر : به ذرات جامد اتش فشانی که قطر آن ها از4 میلی متر کم ترباشد  گفته می شود

2-    لاپیلی : لاپیلی ذارت جامد آتش فشانی هستند که قطر آن ها بین 4 تا 32 میلی متر می باشد

3-    قطعه سنگ  وبمب : ذراتی که قطر انها بیشتر از 32 میلی متر باشد قطعه سنگ و اگر دوکی شکل باشد بمب نامیده می شود.

 

-------- از به هم چسبیدن و سخت شدن مواد تفرا ، گروهی از سنگ های آتش فشانی به نام سنگ های آذرآورای ایجاد می شوند که این سنگ ها بر خلاف سایر سنگ های آذرین عمدتاً غیر متبلورند .

 

طبقه بندی فعالیت آتش فشان ها

----- --- فعالیت آتش فشانی در تمام نقاط کره ی زمین از جمله روی خشکی ها ، زیر دریاها ، زیر دریاچه ها  و در زیر یخچال ها رخ  می دهد

n     فعالیت آتش فشان به دو صورت : 1- نقطه ای ( مواد خروجی از یک نقطه خارج می شوند مانند دماوند ، سبلان  ) 2- خطی (فوران  در امتداد یک شکاف  مانند رشته کوههای میان اقیانوسی اطلس)انجام می شود

انواع آتش فشان ها از نظر نوع فعالیت :

1-    آتش فشان هایی که فعالیت آرام دارند و مواد خروجی آن ها گدازه است

ویژگی این اتش فشان ها :

1-     مواد خروجی بیشتر از گدازه بازی است بنابراین گرانروی ان ها کم است .

2-     مخروط آن ها کم ارتفاع ، با قاعده ی پهن می باشد و اصطلاحاً سپری هم می گویند

3-    جنس آنها از بازالت است و فعالیت آنها از نظر حرارتی ، شدید و مداوم می باشد

4-    آتش فشان کیلوا در جزایر هاوایی نمونه ای از آتش فشانهای آرام می باشد

 

2-       اتش فشان هایی که مخروط آن ها از مواد جامد است

ویژگی  این آتش فشان ها :

1-    جریان گدازه وجود ندارد ، زیرا قبل از رسیدن گدازه به سطح دهانه ، تراکم گاز سبب انفجار می شود و قطعاتی از ان به هوا پرتاب می گردد .

2-    قطعات جامد و منفصل براثر حرارتی که دارند به هم جوش می خورند و نوعی برش اتش فشانی را به وجود می آورند.

3-    آتش فشان وزوو نمونه ای از این گروه می باشد

 

           3-آتش فشان ها یی که مواد خروجی آن جامد و گدازه است

                 ویژگی این آتش فشان ها :

1-    این آتش فشان ها را مختلط می گویند زیرا مخروط آنها ترکیبی از گدازه و تفرا است .

2-     جنس این ها بیشتر از بازالت و آندزیت اسشت

3-    گرانروی انها نسبتاً زیاد است وحالت انفجاری دارند

4-    مخروط آنها مدور ، منظم و مرتفع می باشد

5-    آتش فشانهای دماوند ، سبلان ، استرومبولی و اِتنا از نوع مختلط می باشند.

4- آتش فشان هایی که مواد خروجی انها خمیری است

     ویژگی این آتش فشان ها :

1-    این آتش فشان ها گرانروی بسیار بالایی دارند

2-    شکل مخروط آن ها سوزنی مرتفع می باشد

5-    آتش فشان هایی که مواد خروجی آنها گاز است

ویژگی این آتش فشان ها :

1- این آتش فشان ها با انفجار شدید همراه اند و ابر سوزان از آنها خارج می شوند .

2- این آتش فشان ها  مخرب و ویران کننده هستند و موجب ایجاد دهانه های انفجاری و قیفی شکل می شوند.

3- جزیره کرا کا توای اندونزی در سال 1883 براثر این نوع انفجار کاملاً ناپدید شد .

 

n     جغرافیای آتش فشان ها

---- آتش فشان ها از نظر پراکندگی جغرافیایی به سه دسته تقسیم می شوند :

1- مرز های همگرا

در هنگام برخورد دو ورقه ی لیتوسفری ، یکی به زیر دیگری فرو می رود و حاصل آن تشکیل ماگمای بازالتی – آندزیتی   است

ایمن ماگما پس از صعود و فوران در سطح زمین باعث تشکیل آتش فشان در سطح خشکی ها و یا ایجاد جزایر قوسی در اقیانوس ها می گردد مانند حلقه ی آتشین ( کمربند آتش فشانی اطراف اقیانوس آرام ) ، کمربندهای مدیترانه ، اقیانوس اطلس وهند

2- مرزهای واگرا

زمانی که دو ورقه ی تکتونیکی از یکدیگر دور می شوند  در ان جا  ماگما ی بازالتی به سطح زمین       می رسد و ایجاد پشته های اقیانوسی می کند . فعالیت این  اتش فشان ها به صورت خطی است ، مانند شکاف های موجود در اقیانوس اطلس ، دریای سرخ و شرق افریقا

3- نقاط داغ

این اتش فشان ها بر خلاف دو گروه قبلی که در حاشیه ی ورقه ها قرار دارند . در وسط ورقه های لیتوسفری واقع شده اند   مانند آتش فشان های هاوایی که بر روی نقاط داغ ایجاد می شوند .

------ جدیدترین آتش فشان ، بر روی نقطه ی داغ قرار دارد و هرچه از نقطه ی داغ دور شویم ، سن آتش فشان بیشتر می شود.

 

خطرات آتش فشان ها

1-    اثرات اولیه : مانند جریان گدازه ، ریزش خاکستر ، انفجار کوه ها ، عبور ابرهای سوزان ، جریان های عظیم گل و اموج حاصل از آتش فشان های زیر دریایی.

2-    اثرات ثانویه : مانند تغییرات آب وهوایی ، ریزش باران اسیدی ، تغییرات فصلی مانند پیدایش سال بدون تابستان در اثر فعالیت آتش فشانی کوه تامبورا (1815 – اندونزی ) و آتش فشان پینابوتو   (1991- فیلیپن )

استفاده از آتش فشان ها

1-    تشکیل سرزمین ا و جزایر جدید در اثر آتش فشانهای زیر دریایی

2-    تشکیل خاک کشاورزی مرغوب

3-    برجای گذاشتن برخی کانسارها

4-    مطالعه ی ساختمان درونی زمین

 

فعالیت های آتش فشانی در ایران

---- آتش فشان های تفتان و دماوند در مرحله ی فومرولی هستند

------------  آتش فشان های نسبتاً جدید در ایران : دماوند ، تفتان ، سبلان  ، سهند   ، بزمان

+ نوشته شده در  سه شنبه 20 دی1390ساعت 22:24  توسط خسرونژاد دهمیانی  | 

فصل چهارم زمین سال چهارم

فصل چهارم

    زمین لرزه

یکی از مخرب ترین پدیده های طبیعی که در طول تاریخ همواره خسارت جانی ومالی فراوانی به همراه داشته است

--- مطالعه ی زمین لرزه ها و بررسی ویژگی های امواج لرزه و چگونگی کمک گرفتن از امواج زمین لرزه های طبیعی ومصنوعی ، در محدوده ی دانش لرزه شناسی قرار می گیرند.

---- دانش لرزه شناسی در شناخت داخلی زمین کمک زیادی به ما کرده است .

     منشاء زمین لرزه

تقریباً تمام زمین لرزه های دنیا در حاشیه ی ورقه های سنگ کره رخ می دهند .

     علت وقوع زمین لرزه

---- در نتیجه حرکت ورقه ها ، مقدار زیادی نیرو در داخل سنگ ها  ذخیره می شود و در صورتی که این انرژی ها از آستانه ی مقاومت سنگ تجاوز کند سنگ ها می شکند  وانرژی ذخیره شده ، آزاد می گردد و به صورت امواج لرزه ای به اطراف حرکت می کند و زلزله ایجاد می شود.

---- نکته : همه ی زلزله ها در اثر شکستن سنگ ها ایجاد نمی شود . بلکه تعدادی از آن ها در محل شکستگی های قدیمی اتفاق می افتند.

----- نکته : در یک زمین لرزه تمام طول گسل جابه جا نمی شود . در یک زمان ممکن است  بخش هایی از آن جابه جا شود و بخش های دیگر مقاومت کند

--------- در هر زلزله از گروه صحبت می شود :

1-    پیش لرزه :  لرزش های خفیف قبل از لرزش اصلی می با شند.

2-    لرزش اصلی (خود زلزله) : حرکات و لرزش های شدید

3-    پس لرزه : لرزش های خفیف بعد از لرزش اصلی

-------  در بیشتر موارد ، تخریب پس لرزه ها بیشتر از لرزش اصلی است زیرا لرزش اصلی بناها را سست می کنند  وپس لرزه به راحتی آنها را تخریب می کند.      

    کانون زلزله :

به نقطه ای در داخل زمین که امواج زلزله از آن   آزاد می گردد . کانون زلزله  گفته می شود

از نظر عمق کانونی ، زلزله ها به سه گروه تقسیم بندی می شوند :

1-    زمین لرزه های کم عمق : عمق کانونی کم تر از 70 کیلومتر

2-    زمین لرزه های با عمق متوسط : عمق کانونی بین 300- 70 کیلومتر

3-    زمین لرزه های عمیق :  عمق کانونی بیشتر از 300 کیلومتر

بیشترین خرابی ها وخسارت ها مربوط به زلزله های با عمق کم می باشد

    مرکز سطحی زمین لرزه:

به نقطه ای در روی زمین که مستقیماً در بالای کانون واقع شده باشد ، مرکز سطحی زلزله می گویند

------ به عبارت دیگر مرکز سطحی ، نقطه ای در سطح زمین است که کم ترین فاصله رااز کانون دارد

------------- هرچه از مرکز زلزله دور شویم آثار خرابی  کم تر می شود

   ثبت امواج زمین لرزه

امواج  حاصل از یک زمین لرزه توسط دستگاهی موسوم به لرزه نگار که در ایستگاه های لرزه شناسی کار گذاشته شده اند این دستگاه امواج زلزله را بر روی کاغذ ، فیلم و نوار مغناطیسی ثبت می نماید .

----------- در این دستگاه  وزنه و قلم از حرکت زمین تبعیت نمی کند (تقریباً ثابت می مانند)

------------- در هرایستگاه لرزه شناسی  حداقل 3 دستگاه لرزه نگار وجود دارد ، یکی ارتعاشات قائم و دو تای دیگر ارتعاشات افقی ( یکی شمالی – جنوبی   و دومی  شرقی – غربی )

مشخصات یک زمین لرزه مانندمرکز سطحی ، زمان وقوع  و عمق کانون را می توان  با یافته های حاصل از چند ایستگاه لرزه شناسی محاسبه کرد.

----- امواج زمین لرزه از نظر سرعت ، دامنه ، طول موج و دوره ی تناوب با یکدیگر متفاوت هستند

1-امواج درونی

---- 1-1 p (اولیه ، طولی ) : از همه ی محیط ها عبور می نماید ولی سرعتش درمحیط های مختلف متفاوت است .

اولین موجی که در دستگا ه ثبت می شود

--------2-1 S (ثانویه ، عرضی ) : از مایعات عبور نمی کند و دامنه ی موج آن بزرگ تر از امواج P است                             دومین موجی که در دستگاه ثبت می شود

 -------- 2- امواج سطحی

-----1-2 L (لاو) حرکتی کم  و بیش شبیه امواج S دارند . اما به موازات سطح زمین جابه جا می شوند

---------2-2 R (ریلی )

  مانند حرکات امواج دریا در یک مدار دایره ای در ارتعاش هستند اما جهت حرکت آن ها خلاف جهت حرکت امواج دریا اشت

  ----------- امواج درونی در کانون زلزله تولید می شوند اما امواج سطحی در اثر برخورد امواج درونی با فصل مشترک لایه ها و سطح زمین تشکیل می گردند .

----- رابطه ی سرعت امواج لرزه ای به صورت زیر می باشد :

R  <  L  <  S  <  P

  

 به طور کلی امواج سطحی سرعت کم تری از امواج درونی دارند و از این رو دیرتر به ایستگاهها لرزه نگاری می رسند  ضمناً  در امواج سطحی امواج لاو از سرعت امواج ریلی بیشتر است .

 دامنه  ی امواج سطحی بسیار بزرگ تر از امواج درونی است ، بنابراین ، عامل اصلی تخریب محسوب می شوند

      واحدهای اندازه گیری

مرکالی

---- بر اساس میزان خرابی ها بیان می شود ، بین 1 تا12 درجه بندی می شود و به آن شدت زلزله نیز می گویند.

----------- هرچه از مرکز زلزله فاصله بگیریم شدت زلزله کاهش می یابد و برعکس

------------------ منحنی  هم لرزه :  نقاطی که خسارات یکسان دیده اند به وسیله ی منحنی هایی به هم وصل می شوند . به این منحنی ها ، منحنی هم لرزه می گویند.

  ریشتر

بر اساس میزان انرژی آزاد شده بیان می شود . بین 1 تا 10 درجه بندی می شود که به آن بزرگی  زلزله گفته می شود

--------- هرچه انرژی آزاد شده توسط زلزله بیشتر باشد ارتعاشات آن شدیدتر و دامنه ی نوسانات آن بزرگ تر خواهد بود.

----- تعریف ریشتر : لگاریتم بزرگ ترین دامنه ی موجی است که در فاصله ی یک صد کیلومتری از مرکز زلزله ، توسط دستگاه لرزه نگار  استاندارد ثبت شده باشد ، ریشتر گفته می شود

------- بزرگی یک زلزله در تمام ایستگاه های لرزه نگاری دنیا ، یکسان  و واحد محاسبه می شود . اما شدت یک زلزله با توجه به فاصله از مرکز ، متفاوت می باشد

--------------- در مقیاس ریشتر اگر دامنه ی امواج 10 برابر بزرگ تر شود یک درجه بر مقیاس ریشتر افزوده می شود  ( )

n     1- دامنه ی امواج زلزله ای به بزرگی 5 ریشترنسبت به دامنه ی امواج زلزله به بزرگی 3 ریشتر چند برابر می شود ؟

دامنه ی بزرگی زلزله 100 برابر بیشتر است     100  =   102      ( )             2  =3-5 

2- انرژی آزاد شده در زلزله بم با بزرگی 7 ریشتر نسبت به زلزله آوج 4 ریشتری چند برابر می باشد .

                                                  1000 =     103       ( )         3  = 4- 7

         دامنه ی بزرگی زلزله بم 1000 برابر بیشتر است

تعیین محل زمین لرزه

برای تعیین محل زمین لرزه به ترتیب زیر عمل می شود:

1-    اختلاف زمان رسیدن امواج P,S  را با دستگاه لرزه نگار به دست می آوریم

2-    اختلاف زمان بدست آمده را در منحنی استاندارد زیر قرار داده و از روی محور X  ها  فاصله ی مرکز را تا ایستگاه لرزه شناسی به دست می آوریم

 3-     به شعاع فاصله ی بدست آمده در  مرحله ی 2 و به مرکز ، کانون زلزله ، دایره ای رسم می کنیم و همین کار را حداقل در دوایستگاه لرزه شناسی دیگر ، در اطراف مرکز زلزله ، انجام می دهیم.

4-    محل تلاقی سه دایره ی رسم شده در مرحله ی 3 ، محل مرکز سطحی زلزله می باشد.

 

خرابی های حاصل از زلزله

عوامل  زیر در خرابی های حاصل از زمین لرزه موثر می باشد :

1-    مقدار انرژی آزاد شده

2-    شکل ساختمان

3-    نوع مصالح به کار رفته

4-    دانش افراد سازنده

5-    نوع زمین زیر ساختمان

----- خشت و گل آسیب پذیر ترین مصالح ساختمانی در برابر زمین لرزه می باشند ، اسکلت فلزی و بتونی از مصالح مقاوم محسوب می شوند.

------------- ساختمان هایی که شکل متقارن و کروی دارند نسبت به سایر اشکال سازه ای ، مقاوم ترند.

مهم ترین کمربندهای زمین لرزه عبارتند از :

1-    حاشیه ی اقیانوس آرام

2-    آلپ – هیمالیا  ( که بر  کوههای جوان کره ی زمین مانند : آلپ – البرز – زاگرس – و هیمالیا منطبق اند )

-----------      کشور ما بر روی کمربند آلپ – هیمالیا واقع شده است .

بزرگ ترین زلزله ی ایران در چند دهه ی اخیر ، زلزله ی طبس در سال 1357 با بزرگی 7/7ریشتر می باشد .

--------- برخی از فعالیت های بشری مانند انفجار معادن ، آزمایش های نظامی  وهسته ای بزرگ ، زلزله های محلی کوچکی ایجاد می نمایند

 

+ نوشته شده در  سه شنبه 22 آذر1390ساعت 12:44  توسط خسرونژاد دهمیانی  | 

فصل سوم زمین چهارم

فصل سوم

زمین ساخت ورقه ای

امروزه زمین شناسان معتقد شده اند که بخش های خارجی زمین نسبت به هم در حرکت اند

نظریه ای به نام جابه جایی قاره ها توسط آلفرد وگنر ، هواشناس و زمین فیزیکدان ( ژئوفیزیکدان)که با نظریه های قبلی در مورد ثابت بودن وضیعت قاره ها و اقیانوس ها ، تضاد داشت

این نظریه 50 سال بعد تائید شد  وگنر ، در کتابی که در سال1915 منتشر کردنظریه خود را این گونه شرح داده است  . او معتقد است 200 میلیون سال قبل ، همه ی خشکی ها در کنارهم  ، قاره ای عظیم به نام پانگه آ (به معنای همه ی خشکی ها ) است  و یک اقیانوس به نام پانتالاسا وجود داشت که از 200 میلیون سال  پیش شروع به قطعه قطعه شدن کرد و سرانجام قاره های امروزی را به وجود آورد.

قاره پانگه آ چند میلیون سال بعد ، به قاره ی بزرگ لورازیا  و گندوانا تقسیم شده که اولی شامل آمریکای شمالی ، گرینلند  و بیشتر قسمتهای آسیا و اروپای اِمروزی است و دومی  آمریکای جنوبی ، هندوستان و استرالیای کنونی  را شامل می شده است. مساحت لورازیا  و گندوانا تقریباً مساوی بوده است 

فاصله ی دو قاره را دریایی به نام تتیس پر می کرده است . که امروزه دریاهای مدیترانه ، مازندران  و سیاه را بازمانده های آن می دانند. وسعت این دریای اولیه را هم از روی طبقات چین خورده ای که از جبل الطارق تا اقیانوس آرام امتداد دارند می توان تشخیص داد . زیرا این رسوبات در کوههای پیرنه ، آلپ قفقاز ، البرز ، اطلس و هیمالیا پیدا می شود

چیزی از تقسیم شدن  پانگه آ نگذشته بود  که امریکای جنوبی و افریقا نیز به صورت یک قطعه از گندوانا جدا شده اند  بعدها با پدید آمدن اقیانوس اطلس جنوبی ، این دو قاره نیز به از همدیگر مجزا  گشتند . در حدود 65 میلیون سال قبل اقیانوس اطلس توسعه ی بیشتری به سمت شمال یافت ، استرالیا از قطب جنوب جدا شد و هندوستان نیز شروع به حرکت به سمت شمال و پیوستن به آسیا کرد.

    دلایل وگنر برای اثبات نظریه جابه جایی قارها

1-    انطباق حاشیه قاره ها

2-    سنگواره ها

3-    شباهت ساختاری سنگ ها

4-    آب وهوا

   انطباق حاشیه قاره ها

شباهت زیادی میان حاشیه ی شرقی  آمریکای جنوبی وحاشیه غربی افریقا   همین شباهت ظاهری می توانست دلیل بر این موضوع باشد که در گذشته ، این دو قاره به هم متصل بوده و بعدها از هم جدا شده اند

نکته :

امروزه محل انطباق حاشیه ی قاره ها را در محل شیب قاره در نظر می گیرند ، نه خط ساحلی

   سنگواره ها

وجود فسیل های مشابه در روی قاره ی مجاور هم مانند : فسیل نوعی خزنده ی قدیمی در جاهایی چون قاره ی قطب جنوب ، افریقا ، استرالیا و ماداگاسکار یافت شده که مربوط به 200میلیون سال قبل است . فسیل هایی از سرخس قدیمی (گانگاموپتریس ) نیز در این مناطق به دست آمده است

این قاره ها امروزه  از هم بسیار دورند و بعید است که فرایند تکامل در روی آن ها به طور مشابه و هم زمان رخ داد ه باشد

     شباهت ساختاری سنگ ها

شباهت میان سنگ های شمال غرب افریقا و شرق برزیل (از نظر سن و جنس با هم شباهت زیادی دارند ) در هر دو قاره  سنگ های 550 میلیون ساله در کنار سنگ های دومیلیارد ساله هستند .نظیر همین وضع را در مورد بعضی از کمربندهای کوه زایی نیز می توان مشاهده کرد.

     آب وهوا

پیدا  شدن آثار یخچالی بر روی قاره هایی که امروزه در نیم کره جنوبی و در حوالی استوا می باشند حکایت از آن دارد که در گذشته همه ی آن مناطق در محل قطب و در کنار یکدیگر بوده اند

وگنر علت جابه جایی قاره ها 1- چرخش زمین 2- نیروی جزر و مد

نکته بستر اقیانوس ها محکم است و چنین نیست که قارها به آسانی بتوانند در روی آنها حرکت کنند

موافقان نظریه وگنر

از نظر هولمز زمین شناس اسکاتلندی علت جا به جایی قاره ها  را وجود جریان کنوکسیونی داخل گوشته  باشد که در کتاب زمین شناسی فیزیکی خود آن را پیشنهاد کرد

دیگر موافق نظریه وگنر، دوتوا  می باشد  که یک زمین شناس افریقای جنوبی بود درسال 1937  مطلبی با عنوان قارهای سرگردان ما منتشر کرد

مغناطیس دیرین

مطالعه بر روی مغناطیس سنگ ها  ، بحث جابه جایی قارها را مجدداً احیاء نمود

مقدار زاویه میل مغناطیسی ازز صفر درجه در استوا تا 900 درجه در قطب متغیر می باشد . به عبارت دیگر تغییرات مقدار زاویه ی میل مغناطیسی هماهنگ با تغییرات عرض جغرافیایی است یعنی با داشتن یکی می توان مقدار دیگری را محاسبه نمود

نقطه کوری :نقطه کوری دمایی است که از آن دما بالاتر کانی ها خاصیت مغناطیسی ندارند و از آن دما پایین تر خاصیت مغناطیسی دارند و کانی هایی مانند مانیتیت در دمای پایین تر از نقطه کوری در جهت میدان مغناطیسی جهت یابی حاصل می کنند .

کانی مانیتیت به عنوان قطب نمای فسیل عمل می کند.

مطالعه ای که در دهه ی 1950 ، در اروپا روی مغناطیس دیرین انجام گرفت  به کشف ارزنده ای منجر شد.

به این معنی که آرایش دانه های مانیتیت موجود در گدازه های  زمان های مختلف ، کاملاً با هم تفاوت داشت . هنگام ترسیم نقشه ای برای تعیین محل قطب شمال مغناطیسی در طول 500 میلیون سال گذشته ، معلوم شد که محل قطب تدریجاً از نزدیک هاوایی به سمت شمال حرکت کرد و از شرق سیبری گذشته و سرانجام به محل امروزی خود رسیده است . به این ترتیب معلوم بود که یا نوعی سرگردانی قطبی در طول زمان وجود داشته ، یا آنکه قاره ها جابه جا شده اند .

نکته : مطالعه در روی میدان مغناطیسی زمین نشان می دهد که قطبین مغناطیسی تقریباً همیشه در نزدیکی قطبین جغرافیایی قرار می گیرند (به همین سبب هم هست که احتمال می دهند خاصیت مغناطیسی زمین ، حاصل چرخش آن به دور محورش باشد )

با این همه ، یافته های مغناطیس دیرین هم نتوانست کمک چندانی به اثبات نظریه ی جابه جایی قاره ها بکند زیرا مغناطیس سنجی روشی جدید بود وهنوز مورد تایید قرار نداشت . گذشته از آن ، خاصیت مغناطیسس سنگ ها به مرور ضعیف می شود و یا سنگ ها  می توانند مجدداً مغناطیسی شوند

    تحول فکری

در طول دهه ی 1950و 1960 ، اطلاعات زیادی درباره ی جزئیات ساختمانی بستر اقیانوسها بدست آمد.از جمله معلوم شد که :

1-    رشته کوهای بسیار طویل دراقیانوس ها وجود  دارد . بررسی این رشته کوه در وسط اقیانوس اطلس ، موازی  بودن آن را با ساحل دو طرف آشکار کرد .

2-    در محل رشته کوه میان اقیانوس ، جریان گدازه و فعالیت آتش فشانی وجود دارد

3-    مطالعه زلزله شناسی نشان داد که در اعماق پوسته ی اقیانوسی ، فعالیت هایی در کار است

4-    سنگ های بستر اقیانوس ،هیچ کجا ، قدیمی تر از200 میلیون سال نیست .

نظریه گسترش بستر اقیانوس

در اوایل دهه ی 1960 ، هری هس فرضیه ی گسترش بستر اقیانوس ها را به شرح زیر بیان نمود:

با خروج مواد از گوشته ، بستر اقیانوس  به دو طرف رانده می شود ، در این صورت ، پوسته ی جدید در محل شکاف میان اقیانوسی تشکیل می شود . به جبران این افزوده شدن بر پوسته ی اقیانوسی ، در محل گودال های عمیقی که در حاشیه ی بعضی از اقیانوس ها قرار دارند ، پوسته ی اقیانوسی قدیمی تر دوباره به درون گوشته کشانده و کم کم هضم می شود.

پوسته ی اقیانوسی گذشته از جوان بودن (حداکثر 200 میلیون سال قدمت دارد ) دائماً در حال تجدید شدن است .

  هری هس  برای فرضیه  خود ، هیچ گونه شاهد عینی نداشت

    وارونه شدن میدان مغناطیسی

عده ای ژئوفیزیکدان دریافته اند در طی زمان های زمین شناسی چندین بار جهت میدان مغناطیسی زمین عوض شده است که به آن وارونه شدن میدان مغناطیسی زمین می گویند.

به عبارت دیگر قطب شمال تبدیل به قطب جنوب و بالعکس شده است.

بهترین مکان برای مطالعه ی وارونگی مغناطیسی ، بستر اقیانوس ها در نزدیکی پشته های اقیانوسی  می باشد

      نظریه زمین ساخت ورقی (تکتونیک ورقه ای )

در سال 1968 از نظریه های جابه جایی قاره ها و گسترش بستر اقیانوس ها ، نظریه کامل تری به نام

زمین ساخت ورقی ارائه شد.

بر اساس این نظریه سنگ کره (لیتوسفر) خارجی وجامد شامل 7 ورقه ی بزرگ و تعدادی ورقه ی کوچک تر است  بزرگترین ورقه را ورقه اقیانوس آرام تشکیل می دهد که در همه جا از آب پوشیده شده است بقیه ورقه ها قسمت های از خشکی( پوسته قاره ای )و دریا (پوسته اقیانوسی )را با هم شاملند

7ورقه بزرگ = 1- ورقه ی اقیانوس آرام  2- ورقه ی  آسیا – اروپا  3- ورقه ی  افریقا  4- ورقه ی هند  5- ورقه آمریکای جنوبی    6- ورقه ی قطب جنوب  7- ورقه ی فیلیپین  

ضخامت ورقه ها در محل اقیانوس اندک است و بین 70 تا 100کیلومتر (در محل حوضه های عمیق اقیانوسی ) تغییر می کند . در مقابل ، ورقه ها در زیر قاره ها بین 100 تا 150 کیلومتر و گاهی بیشتر ضخامت دارند.

ماهیت روان بودن نسبی سست کره ، امکان حرکت سنگ کره ی جامد را فراهم می آورد.

    ورقه ها نسبت به هم ، سه شکل حرکت می کنند

1-    ورقه های دور شونده

2-    ورقه های نزدیک شونده

3-    ورقه های امتداد لغز

-- ورقه های نزدیک شونده  الف)   ورقه ی اقیانوسی با ورقه قاره ای                                               

در محل برخورد ورقه ی اقیانوسی با ورقه ی قاره ای ، ورقه ی اقیانوسی خم می شود  و به زیر می رود و به تدریج در گوشته هضم می شود که این فرایند را اصطلاحاً فرورانش می گویند  . در این  حال ، مقداری از رسوبات را نیز همراه خود به پایین می کشاند . وقتی این مواد به عمقی در حدود یک صد کیلومتر می رسند ، حالت ذوب بخشی می یابند ، که حاصل آن ، ایجاد ماگمایی با ترکیب بازالتی و آندزیتی است

   پدیده بوجود آمده از این برخورد : 1- رشته کوههای آتش فشانی انفجاری مانند آتش فشان آند در امریکای جنوبی 2- گودال های عمیق اقیانوسی مانند گودال ماریانا

                                    

      ب)   ورقه ی اقیانوسی با ورقه ی اقیانوسی

 

در هنگام برخورد دو ورقه ی اقیانوسی یکی به زیر دیگری فرو می نشیند و پدیده ی آتش فشانی مشابه رخ می دهد . اما این بار ، محل آتش فشان ها در بستر دریاست نه در روی خشکی .

پدیده بوجود آمده از این برخورد : 1- جزایر قوسی شکل مانند اندونزی 2- گودال  

          ج) ورقه قاره ای با ورقه قاره ای   

     در هنگام برخورد  هیچ یک ، به داخل گوشته فرو نمی رود ، زیرا چگالی هر دو کم است . نتیجه چنین برخورد ی ، ایجاد کوه می باشد  مانند رشته کوه زاگرس که حاصل برخورد  ورقه ی عربستان به قاره ی آسیا ایجاد شده است

3-ورقه های امتداد لغز :

در این نوع حرکت ، پوسته ی جدید ایجاد یا تخریب نمی شود ، زیرا دو ورقه ی مجاور ، در کنار هم می لغزند ، بنابراین ، عملاً در این محل گسل های متعددی وجود دارد  و زلزله های مکرری رخ می دهد

 

در سال 1965 ، توزو ویلسون ، زمین شناس کانادایی با مطالعه در این نوع گسل های امتداد لغز و بزرگ ، کمربندهای فعال زمین را به هم ارتباط داد و برای نخستین بار ، ایده ی وجود ورقه های تشکیل دهنده ی لیتوسفر و مرز آن ها را عنوان کرد.

     آزمون مدل زمین ساخت ورقه ای به سه صورت انجام می شود:

1-    زمین ساخت ورقه ای و پراکندگی زلزله ها :

از مطالعه ی نقشه ی پراکندگی زلزله ها و نقشه ی مرز ورقه ها نتیجه می شود که محل زلزله ها منطبق بر مرز ورقه  هاست یعنی ورقه پویا ئ درحال حرکت می باشند و این یعنی تایید نظریه ی زمین ساخت  ورقه ای می باشد

2-    حفاری در بستر اقیانوس ها :

حفاری در بستر اقیانوس ها نشان می دهد که هرچه از محل رشته کوههای میان اقیانوسی دورتر می شویم بر عمرو ضخامت رسوبات افزوده می شود (البته حداکثر عمر حدود 160 میلیون سال محاسبه شده است ) و این یعنی ورقه ها حرکت دارند و درنهایت یعنی اثبات نظریه ی زمین ساخت ورقه ای .

(هرچه به سمت وسط اقیانوس حرکت کنیم از سن سنگ ها کاسته می شود و برعکس ) اندازگیری های انجام شده در اقیانوس ها نشان می دهد که سرعت رسوب گذاری ، چیزی در حدود یک سانتی متر در یک هزار سال است.

اگر قرار بود که بستر اقیانوس ها بسیار قدیمی باشد ، بایستی رسوباتی به ضخامت چندین کیلومتر در انها  یافت می شد ، حال آنکه حداکثر ضخامت رسوبات بیشتر از چند صدمتر نشان داده نشد.

حال آنکه بعضی از سنگ های روی قاره ها به 4 میلیارد سال نزدیک است . ضمناً، در محل رشته کوههای میان اقیانوسی ، رسوبی یافت نمی شد

3-    نقاط داغ :

نقاط داغ مخازن مواد مذاب در حال صعود گوشته می باشند . در نقاط داغ حرکت به سمت بالا باعث کاهش فشار و در نتیجه افزایش روند ذوب شدن سنگ ها می گردد و در نهایت پس از سوراخ نمودن پوسته در سطح آتش فشان های درسطح به صورت آتش فشان های خطی ظاهر می شوند.

·        امروز نقاط داغ را در جزایر هاوایی می توان مشاهده نمود . مانند آتش فشان های کائوایی ، کیلوا و مونالوآ

·        هرچه از محل آتش فشان های فعال دور می شویم سن آتش فشان ها افزایش می یابد .

·        به کمک نقاط داغ علاوه بر حرکت ورقه ها ، جهت حرکت ورقه را نیز می توان اثبات نمود و این خود اثبات نظریه ی زمین ساخت ورقه ای است .

·        هولمز عامل حرکت ورقه های لیتوسفری را مربوط به وجود جریانهای کنوکسیونی داخل گوشته می داند.

 

+ نوشته شده در  سه شنبه 22 آذر1390ساعت 12:40  توسط خسرونژاد دهمیانی  | 

تست فصل دوم سال چهارم

1-با مطالعه از طریق کدام روش زمین را به سه لایه تقسیم کرده اند ؟

الف)ستارگان و شهاب سنگ ها        ب) خواص فیزیکی                                                              ج) امواج زمین لرزه           د) روش مستقیم

2- لیتوسفر کدام بخش از زمین را شامل می شود ؟

الف)پوسته  +  گوشته                                                  ب)گوشته فوقانی +گوشته تحتانی   

 ج)پوسته +گوشته تا عمق 100کیلومتری                    د) پوسته +گوشته تا  عمق 350 کیلومتری    

3- ضخامت کدام یک از قسمت های زمین کمتر است ؟

الف)هسته داخلی                ب)هسته خارجی              ج)گوشته                     د)پوسته      

4- قسمتی از زمین که بین دوانفصال موهوو گوتنبرگ قرار دارد چه نامیده می شود ؟

الف) پوسته                   ب) گوشته                      ج)هسته داخلی                  د ) هسته خارجی

5- اطلاعات حاصل از مطالعه ی ........... در شناسایی ترکیب کلی به زمین شناسان کمک بیش تری می کند ؟

الف) حفاری های عمیق           ب) میانبارها                                                                                 ج)اتش فشان ها          د)مطالعه ی شهاب سنگ ها

6- چگالی نسبی کره زمین کدام است ؟

الف) 3                    ب) 4               ج) 5/5                     د) 5/6

7- کدام سنگ حاوی الماس است .

الف) ریولیت              ب) کیمبرلیت                ج)افیولیت                 د) پریدوتیت

8- عمیق ترین خاستگاه ماگما مربوط به چه عمقی است.

الف) 200KM               ب)100KM                ج)250KM                د)150KM

9- مطالعه درباره ساختمان درونی زمین بیش تر به کمک کدام گزینه میسر می شود ؟

الف)تجزیه طیفی نور ستارگان                                       ب) مطالعه امواج حاصل از زلزله         

ج)اطلاعات حاصل از مطالعه شهاب سنگ ها                      د)مطالعه میدان مغناطیسی زمین

10- دایک در مجموعه افیولیت به چه صورتی می باشد ؟

الف) صفحه ای                 ب) بالشتی           ج) بالشتی – صفحه ای            د) هیچکدام

11- کدام اکسید در پوسته اقیانوسی کمترین درصد وزنی را تشکیل می دهد.

الف) Sio2                   ب)k2o                  ج)Tio2                             د)Na2o

12-اصطلاحاً سنگ کره را در زمین شناسی .............. می گویند.

الف) استراتوسفر              ب) آستنوسفر                       ج)لیتوسفر                   د)اتمسفر

13-ضخامت هسته خارجی زمین برابر چند کیلومتر  است؟

الف)1216 کیلومتر       ب)2270 کیلومتر               ج)2885  کیلومتر           د)4 الی 40 کیلومتر

14- بیش ترین عنصر تشکیل دهنده کل زمین کدام یک از گزینه های زیر است ؟

الف) آهن                   ب )اکسیژن                     ج) سیلسیم                 د) منیزیم

15-چه کسی مرز بین گوشته وهسته را مشخص نمود .

الف) گوتنبرگ                  ب) موهو                    ج)لمان                    د) ریشتر

16-ضخامت  متوسط پوسته قاره ای

الف)8تا 12کیلومتر                ب) تا100کیلومتر          ج) 20تا 60کیلومتر         د) 2900کیلومتر

17-در تجربیات آزمایشگاهی نشان می دهد که در سنگ های غنی از کانی های ....... می باشد

الف) پیروکسن -  گرونا        ب) الیوین – پیروکسن          ج) سیلیس – آلومین                 د) الیوین – بازالت

18- شعاع متوسط کره زمین چند کیلومتری است ؟

الف) 7368 کیلومتر              ب) 5638کیلومتر             ج)6368کیلومتر               د)6683کیلومتر

19-جبه تا چه عمقی امتداد دارد؟

الف)1700کیلومتری              ب) 50 تا 60 کیلومتری        ج) 2500کیلومتری          د) 2900 کیلومتری

20-پوسته ی قاره ای از کدام عناصر غنی است ؟

الف) آلومین ، منیزیم                 ب) آهن ومنیزیم            ج)سیلیس ومنیزیم             د) سیلیس و آلومین  

21-ضخامت پوسته قاره ای در دشت ها نسبت به کوه ها است .

الف) حداکثر           ب) حداقل           ج) متوسط           د) هیچ کدام  

22-سن قدیمی ترین سنگ ها در پوسته قاره ای ........ سال است .

الف)8/3میلیارد              ب)8/2میلیلرد               ج)5/4 میلیارد                د) 200میلیارد

23-دامنه ی چگالی گوشته از ....... سانتی متر مکعب در نزدیکی پوسته تا ......سانتی متر مکعب در نزدیک هسته تغییر می کند .

الف) 6تا7               ب)3/3تا 5/5                ج) 3/2 تا 5/4                د) 8تا 3/8

24-اولین تغییر مهم امواج P و S  در گوشته  در عمق  ........

الف) 100تا 350کیلومتری        ب) 100تا150 کیلومتری      ج) 70تا 100کیلومتری         د)زیر 680کیلومتری

25-ماهیت روان بودن نسبی کدام لایه از ساختمان درونی زمین امکان حرکت سنگ کره جامد را فراهم می آورد؟

الف) آستنوسفر              ب) هسته خارجی             ج) گوشته زیرین                د) هسته داخلی

26-کیمبرلیت چگونه سنگی است ؟

الف)بازیک                 ب) اسیدی                    ج) خیلی بازیک                د) خنثی

27-90 درصد ستارگان از نظر ترکیب شبیه کدام یک از گزینه زیرمی باشند ؟

الف) سیارات             ب) خورشید                   ج) زمین                        د) ماه

28-زمین حالت لایه لایه دارد ، و هر لایه ............

الف) از نظر خواص فیزیکی وشیمیایی مشابه هستند

ب) از نظر خواص فیزیکی متفاوت ولی دارای خواص شیمیایی مشابه هستند

ج) از نظر خواص فیزیکی مشابه ولی دارای خواص شیمیایی متفاوت هستند

د) از نظر خواص شیمیایی وفیزیکی متفاوت هستند

29-فاصله 70کیلومتری اول جبه را چه می نامند و به چه حالتی است ؟

الف) آستنوسفر – خمیری          ب) آستنوسفر –مایع            ج) لیتوسفر – مایع       د) لیتوسفر –جامد

30-در تغییر فازی که بین 400 تا 670 کیلومتری زیر زمین بر روی کانی ها اتفاق می افتد کدام یک از خواص کانی ها بدون تغییر می ماند؟

الف)ترکیب شیمیایی        ب) ساختمان بلورین                      ج)خاصیت الاستیکی          د)چگالی

31-محل استقرار لایه ی بازالتی کجاست ؟

الف) بستر اقیانوس              ب) سطح پوسته قاره ای      ج) آستنوسفر             د) منطقه سایه

32-در یک مجموعه ی افیولیتی ساختار کدامیک ، بالشتی شکل است ؟

الف) پریدوتیت                  ب) گابرو                       ج) بازالت               د) دایک

33-دراعماق حدود 400 تا 670 کیلومتری سرعت امواج چگونه است ؟

الف) افزایش نسبتاً کندی می یابد                   ب) کاهش شدیدی می یابد                

ج) به مقدار کمی کاهش می یابد                  د) افزایش نسبتاً تندی می یابد

34- کدام یک از ویژگی های فیزیکی پوسته اقیانوس ها در همه نقاط تقربیاً یکسان است ؟

اف) سن         ب)چگالی          ج) ضخامت               د)جهت میدان مغناطیسی

+ نوشته شده در  سه شنبه 22 آذر1390ساعت 12:27  توسط خسرونژاد دهمیانی  | 

فصل دوم زمین شناسی سال چهارم

 

فصل دوم

مشخصات کلی زمین

شکل : تقریباً کروی                         2- شعاع متوسط زمین : 6368

3-چگالی نسبی :  5/5                             4- ساختمان درونی : لایه لایه

تقسیم بندی  لایه  های درونی زمین

                             پوسته   ضخامتی بین 60-8 کیلومتری

                          گوشته فوقانی تا100 کیلومتری

                         سست کره بین 100 کیلومتری تا 350

                  گوشته زیرین تا 2900 کیلومتر                                                    هسته خارجی (مایع) تا 5100کیلومتری

 هسته داخلی (جامد)

 

لایه های درونی بر اساس خواص شیمیایی و فیزیکی زیر تقسیم بندی می شود :

       خواص فیزیک                

        پوسته   ضخامتی بین 60-8 کیلومتر

     گوشته فوقانی تا100 کیلومتری

       سست کره بین 100 کیلومتری تا 350 کیلومتر

    گوشته زیرین تا 2900 کیلومتری

         هسته خارجی تا 5100کیلومتری

         هسته داخلی  تا مرکز زمین

خواص شیمیایی 

                                     پوسته

                                    گوشته

                                      هسته    

 

پوسته + گوشته فوقانی = لیتوسفر یا سنگ کره

بسیاری از اطلاعات زمین شناسان به طور غیر مستقیم به دست آمده است

برخی از خصوصیات فیزیکی زمین ( جرم ، چگالی و .... ) و مطالعاتی درباره ی  میدان مغناطیسی ، ماهیت مواد سازنده ی درونی زمین را آشکارتر می کند

مطالعه درباره ی ساختمان درونی زمین بیش تر به کمک امواج حاصل از زلزله یا انفجارهای مصنوعی میسر می شود

امواج زلزله ، همچون امواج نوری ، وقتی از محیطی وارد محیطی دیگر با جنس یا چگالی متفاوت می شوند ، شکسته شده و تغییر سرعت می دهند .  با مطالعه بر روی این امواج ، کره ی زمین را به سه لایه ی پوسته ، گوشته (جبه) و هسته تقسیم کرده اند.

ترکیب شیمیایی زمین

برای مطالعه ی ماهیت درونی زمین با نمونه برداری های  مستقیم و یا روش های غیر مستقیم به دست می آید .

نمونه برداری مستقیم      

   تجزیه شیمیایی  (سنگ های آذرین ، دگرگونی و  رسوبی )

                میانبار

          کیمبرلیت 

           افیولیت

 

تجزیه شیمیایی انواع مختلف سنگ های آذرین  ، دگرگونی و رسوبی سطح زمین یا نمونه های به دست آمده از حفاری ها  می تواند تا حدودی نوع مواد سازنده ی پوسته زمین را مشخص کند

میانبارها : گاهی همراه مواد  مذاب قطعات ذوب نشده و جامدی از قسمت های زیرین پوسته یا گوشته که میانبار نامیده می شوند

میانبارها شواهد با ارزشی از چگونگی ترکیب شیمیایی اعماق پوسته و گوشته فوقانی  را به دست می دهند و ازاعماق 200کیلومتر منشا می گیرد

نکته میانبارها نمی توانند از اعماقی  پایین تر از ناحیه ی خاستگاه ماگمایی که حاوی آن هاست بالا امده باشند

کیمبرلیت :سنگ الترابازیک (فوق بازی) حاوی الماس  که از اعماق 200 کیلومتری زمین بالا آمده و به صورت تنوره های آتش فشانی در قاره ها یافت می شوند

افیولیت: در اصطلاح زمین شنا سی به مجموعه ای از سنگ های لایه لایه به ضخامت حدود 5000متر که ترکیب آنها شبیه ترکیب پوسته اقیانوسی است ، افیولیت گفته می شود

مجموعه افیولیت از پایین به بالا شامل موارد زیر می باشد  :  پریدوتیت ، گابرو ، دایک های صفحه ای ، بازالت های بالشی و رسوبات اقیانوسی.

افیولیت ها نمونه ای از پوسته و گوشته فوقانی زیر اقیانوس ها می باشند

نکته : افیولیت ها به عنوان نمونه هایی از گوشته ی فوقانی معمولاً به سرعت هوازده می شوند .   زیرا ترکیب شیمیایی آنها فوق بازی می باشد که وقتی به سطح زمین می رسند به سرعت هوازده می شوند

ترکیب پوسته ی  زمین

اکسیدها

پوسته ی قاره ای

پوسته ی اقیانوسی

SIO2

2/59

48

AL2O3

4/15

2/15

FeO

5/7

7/10

MgO

۳/۴

7/7

CaO

6

2/12

K2O

6/2

6/0

Na2O

8/2

6/2

TiO2

1

2/2

 

 

بیشترین اکسیدها  وکمترین اکسیدهای پوسته قاره ای و اقیانوسی را از روی جدول پیدا کنید

 

جواب :بیشترین.......................................................................................................

         کمترین..........................................................................................................

 

 

نمونه برداری غیر مستقیم         مطالعه بر روی شهاب سنگ ها

                                       مطالعه بر روی طیف نوری ستارگان

                                      مطالعه بر روی سنگ های کره ماه

                                      مطالعه  بر روی امواج حاصل زلزله

از ان جایی که منشا زمین ، خورشید و سایر سیلرات یکسان است بنابراین با مطالعه ی شهاب سنگ ها و طیف نور خورشید و ستارگان می توان به صورت غیر مستقیم پی به ترکیب شیمیایی زمین بُرد . به عبارت دیگر با فرض یکسان بودن منشا همه ی اجزای منظومه ی شمسی ، با مطالعه ی یکی از آن ها مانند خورشید می توان این یافته ها را به بقیه نیز تعمیم داد.

به کمک امواج لرزه ای اطلاعاتی مانند ضخامت ، چگالی ، جنس و حالت (مایع یا جامد ) لایه های درونی زمین را می توان بدست آرود

امواج لرزه ای به دسته تقسیم می شود  امواج لرزه ای درونی  و امواج لرزه ای سطحی

نکته : برای شناسایی درون زمین از امواج لرزه ای درونی  استفاده می شود

امواج درونی به دودسته تقسیم می شوند : امواج طولی (اولیه ) یا P         امواج عرضی (ثانویه ) یا S

نکته :در آزمایشگاه فیزیک ثابت شده است که  امواج طولی از تمام حالت ماده عبور می کند اما امواج عرضی فقط از جامدات عبور می کند

سرعت انتشار امواج لرزه ای در سنگ ها  به چگالی و کش سانی ( الاستیسیته ) آن ها بستگی دارد

نکته : کش سانی ، خاصیتی است که بر اثر آن وقتی یک ماده ی جامد تحت تاثیر نیروهای مخالف قرار می گیرد  تغییر شکل و اندازه می دهد ولی با ازبین رفتن نیرو به حالت اول بر می گردد.

اواج لرزه ای درست مانند امواج نوری ، ممکن است ضمن انتشار ، منعکس یا منکسر شوند  که بر همین اساس در اثر برخورد با سطوح بسیاری در درون زمین ، مثل سطح بین هسته و گوشته (انفصال گوتنبرگ ) و یا گوشته و پوسته         ( انفصال موهو) می توانند منعکس شوند .

نکته : انکسار زمانی رخ می دهد  که سرعت امواج لرزه ای در محیط انتقال دهنده ی آنها تغییر کند

 

عناصر

کل زمین

پوسته

آهن

3/33

5

اکسیژن

8/29

6/46

سیلیسیم

6/15

7/27

منیزیم

9/13

1/2

نیکل

2

01/0

کلسیم

8/1

6/3

آلومینیم

5/1

1/8

سدیم

2/0

8/2

 

بیشترین عنصر وکمترین عنصر کل زمین وپوسته را  از جدول بالا بیلبید

جواب : بیشترین .....................................................................................

        کمترین........................................................................................

    پوسته

خصوصیات و ترکیب شیمیایی پوسته قاره ای

پوسته

ضخامت

حداکثر ضخامت

متوسط ضخامت

حداقل ضخامت

چگالی

کانی

سنگ

سن

قاره ای

60 -20 کیلومتر

در زیر رشته کوهها

در زیر دشت ها

در زیر فلات قاره

8/2گرم برسانتی مترمکعب

غنی از سیلیسم و آلومین

آندزیت

۸/۳میلیارد

 

خصوصیات و ترکیب  شیمیایی پوسته اقیانوسی

پوسته

ضخامت

حداکثر ضخامت

حداقل ضخامت

چگالی

سن

ترکیب شیمیایی

 

اقیانوسی

8تا 12کیلومتر

در سراشیب قاره

در نزدیکی رشته کوه های اقیانوسی

3 گرم برسانتی مترمکعب

200میلیون

مشابه بازالت  و رسوبی

 

 نکته : سرعت امواج P در پوسته بین 6 تا 7 کیلومتر بر ثانیه تغییر می کند

جداکننده پوسته از گوشته : انفصال موهو نام دارد

  خصوصیات و ترکیب گوشته

گوشته در زیر پوسته قرار دارد و تاعمق 2900 کیلومتری ادامه دارد .

دامنه ی چگالی آن از3/3گرم بر سانتی متر مکعب در نزدیکی پوسته تا 5/5 گرم بر سانتی متر مکعب در نزدیکی هسته تغییر می کند

سرعت امواج لرزه ای : در زیرموهو افزایش یافته به بیش از 8 کیلومتر برثانیه می رسد. در منطقه آستنوسفر سرعت امواج کاهش می یابد و در قسمت گوشته زیرین دوباره دوباره امواج سرعت گرفته

سنگ های این قسمت غنی از کانی الیوین و پیروکسن می باشند و سنگ های مانند پریدتیت  می باشد

  گوشته فوقانی :

این بخش تا عمق 100 کیلومتری واقع شده است و سرعت امواج لرزه ای در آن به تدریج از حدود 8 به 3/8کیلومتربرثاینه می رسد  و مطالعات نشان می دهد که این قسمت سخت و سنگی است  با توجه به ترکیب ماگماهایی که از گوشته فوقانی منشأ گرفته اند همراه با بررسی های آزمایشگاهی بر روی ذوب و تبلور سنگ های مختلف ، می توان در مورد ترکیب گوشته ی فوقانی نتیجه گیری های بیشتری کرد

   آستنوسفر:

 این بخش از عمق 100 کیلومتری تا 350 کیلومتری واقع شده است  سرعت امواج لرزه ای کاهش می یابد و به زیر 8کیلومتر برثانیه می رسد و تاعمق 350 کیلومتر در حد کم باقی می ماند .

مواد این قسمت به نقطه ی ذوب خود نزدیک هستند و از این رو تاحدی سختی خود را از دست داده و نرم شده اند و به همین علت به آن سست کره می گویند.

یک توضیح احتمالی برای وجود لایه ی کم سرعت آن است که در این قسمت درجه زمین گرمایی به دمای شروع ذوب سنگ های گوشته نزدیک می شود در نتیجه سنگ ها از حالت جامد و سخت فاصله می گیرند و به حالت خمیرسان نزدیک می شوند

این منطقه مایع نیست  زیرا در این لایه موج عرضی زلزله عبور می کند  درحالی که می دانیم این موج از مایعات عبور نمی کند بنابراین می توان گفت سنگ ها در منطقه کم سرعت به صورت جامد ولی خیلی نزدیک به ذوب باقی می مانند.

اهمیت لایه کم سرعت :  در توجیه نظریه ی زمین ساخت ورقه ای و منشا مواد مذاب است .

   گوشته زیرین

این لایه تا عمق 2900 کیلومتری ادامه دارد امواج زلزله سرعت گرفته ، و مرز جداکننده گوشته و هسته به نام گوتنبرگ می رسد

منطقه تغییر فاز گوشته زیرین

این بخش در اعماق 400 تا 670 کیلومتری واقع شده است

در این قسمت افزایش نسبتاً تندی در سرعت امواج دیده می شود .

براساس مطالعات آزمایشگاهی این تغییرات سرعت را ناشی از تغییر فاز ( تغییرات درکانی شناسی یا ساختمان بلورین آن که لزوماً تغییر در ترکیب ایجاد شود ) می دانند

مانند : کانی الیوین در این قسمت با افزایش فشار به شکل فشرده تری در می اید که ساختمانی شبیه اسپینل به خود می گیرد.

وبخش 670 کیلومتری تا 2900کیلومتری  فشردگی موجب می شود که سرعت امواج لرزه ای به اهستگی و تقریباً منظم تا مرز گوشته – هسته افزایش یابد

در این قسمت سنگ ها چگال و بسیار الاستیک اند

  خصوصیات و ترکیب هسته :

محدوده ی هسته ی زمین از زیر گوشته شروع و تا مرکز زمین ادامه دارد

در ابتدای هسته (مرز گوتنبرگ ) امواج S حذف می شوند و سرعت امواج P به شدت کاهش می یابد  یعنی از عمق 2900کیلومتری به بعدمواد حالت مایع دارند.

منطقه ی سایه امواج S : در فاصله ی بیش از 103 درجه نسبت به مرکز سطحی زلزله ، امواج S دریافت نمی شود.در این قسمت موج S عبور نمی کند

 منطقه سایه موج P : در منطقه حد فاصل 142- 103 درجه نسبت به مرکز سطحی  زلزله ، امواج P زلزله

دریافت نمی شود . علت تشکیل آن ،شکست امواج Pدر مرکز  گوشته – هسته ( مرز گوتنبرگ) می باشد .

از ان جایی که امواج S وارد هسته خارجی نمی شود نتیجه می گیریم که هسته ی خارجی حالت مایع دارد .

از آن جایی که سرعت امواج P در هسته ی داخلی خیلی بیشتر از هسته ی خارجی است ، نتیجه می گیریم که هسته داخلی جامد است

   عناصر تشکیل دهنده هسته ی زمین     عناصر اصلی : آهن و نیکل       عناصر فرعی : سیلیسیم فلزی  ، اکسیژن و گوگرد

دلایل مبنی بر آهن و نیکلی بودن هسته:

1-    تجربیات آزمایشگاهی و اندازه گیری سرعت امواج لرزه ای

2-    ترکیب شهاب سنگ ها که منشا آن ها از هسته ی یک سیاره قدیمی است

3-    وجود میدان مغناطیسی زمین

    میدان مغناطیسی

خاصیت مغناطیسی زمین محصول ساده ی مغناطیسی سنگ ها نیست  زیرا :

طبق مطالعات لرزه نگاری کانی مانیتیت در اعماق زمین وجود ندارد و فقط در 30 کیلومتری بالای پوسته وجود دارند . زیرا به سبب وجود گرمای درونی زمین ، مواد خاصیت مغناطیسی خود را ازدست می دهند.

دیناموی خود القا : با  حرکت دادن یک جسم هادی الکتریسته از درون یک میدان مغناطیسی جریان الکتریکی به وجود می آید . با تحرک این دستگاه ، الکتریسته ی بیشتری حاصل می شود و همچنین میدان مغناطیسی قوی تری ایجاد می شود .

البته برای ایجاد میدان مغناطیسی ،   زمین باید حدود یک میلیارد الکتریسته جریان برق داشته باشد

میدان مغناطیسی زمین با توجه به سه شرط در کنار هم میدان مغناطیسی ایجاد می کند

1-    جریان کنوکسیونی  هسته ی خارجی به منزله ی  سیم پیچی دیناموی خود القا

2-    هسته ی جامد و فلزی ( هسته ی داخلی ) به منزله هسته ی فلزی داخل سیم پیچی دیناموی خود القا

3-    گردش وضعی و انتقالی زمین  و قطع نمودن پیوسته و مداوم خطوط نیروی مغناطیسی خورشید توسط زمین به منزله ی منبع تامین الکتریسته ی دیناموی خود القا عمل می نماید.

   وارونگی مغناطیسی

 نکته :  میدان مغناطیسی زمین به طور دائم در حال تغییر است .

با سرعت 0.2 درجه در سال در حال جابه جایی است  علاوه براین میدان مغناطیسی زمین در فواصل زمانی که به طور متوسط نیم میلیون سال طول می کشد ، ضعیف می شود و به تدریج به سمت نابودی می رود البته از سال 1830 تاکنون 6 درصد از قدرت آن کاسته شده است . اگر با همین روند ادامه یابد در حدود 2000 سال دیگر صفر خواهد شد

بار دیگر میدان مغناطیسی دوباره شروع به تشکیل می کند و اغلب مخالف جهت قبلی خواهد شد  مثلاً در آینده که جهت میدان مغناطیسی زمین بعد از صفر شدن شروع به تشکیل کند در سمت شمال غربی به جنوب شرقی خواهد بود

نخستین بار در کشور فرانسه دریافتند که بعضی از لایه های سنگ آذرین در جهتی مخالف جهت لایه های دیگر مغناطیسی شده اند و این سرآغاز نظریه وارونگی مغناطیسی شد

در زمانی که میدان مغناطیسی صفر شده است برای اینکه از یک حالت ناپایدار به حالت پایداردر بیاید زمانی بین 1000تا5000سال طول می کشد

اثر وارونگی مغناطیسی  بر رسوبات خشکی و دریا متفاوت است  بر روی رسوبات خشکی به علت عوامل فرسایش ممکن است تخریب شده باشد که مانند شکل 8-2 صفحه 25 شماره 2 وارونگی در خشکی دیده نمی شود

     نیروی گرانش

نیروی گرانش یا جاذبه به طور دائم و در همه جای زمین عمل می کند ولی شدت آن در جاهای مختلف متفاوت است.

تغییرات شدت گرانش اطلاعات با ارزشی از ساختمان و ترکیب داخل آن ، در نقاط مختلف ، به دست می دهد گرانش طبق فرمول زیر بدست می آید

(  Gثابت  جهانی گرانش و مقدار آن  )     F=G           قانون گرانش

عوامل موثر بر نیروی گرانش

1-    ارتفاع : با افزایش ارتفاع ، مقدارg زمین کاهش می یابد ، زیرا افزایش ارتفاع یعنی افزایش r در فرمول بالامقدار گرانش کاهش می یابد

2-    عرض جغرافیایی : با افزایش عرض جغرافیایی ، مقدارgافزایش یافته زیرا با افزایش عرض جغرافیایی مقدار r کاهش می یابد و مقدار g افزایش می یابد. به عبارت دیگرg زمین در قطبین زیاد و در استوا کم می باشد

3-           چگالی سنگ ها : با افزایش چگالی سنگ ها مقدارg نیز افزایش می یابد . زیرا طبق رابطه ی (     p=  ) چگالی با مقدار جرم رابطه ی مستقیم دارد پس با افزایش چگالی مقدار جرم افزایش می یابد و با افزایش جرم  مقدار g زمین افزایش می یابد

   ناهنجاری گرانشی

ناهنجاری گرانشی : تفاوت میان مقدار واقعی شدت گرانش قابل انتظار ( حدود 8/9) را ناهنجاری گرانشی می گویند که به دو صورت دیده می شود

1-   ناهنجاری گرانشی مثبت :وجود کانی های فلزی با چگالی بالا و نیز کانی های غیر فلزی با چگالی بالا مانند باریت در یک منطقه باعث ایجاد ناهنجاری گرانشی مثبت می گردد ، زیرا نیروی گرانشی در این منطقه از میزان متوسط بالاتر بوده و تفاضل  آنها عدد مثبتی می شود .

2-  ناهنجاری گرانشی منفی :  وجود کانی ها و مواد کم تراکم مانند نمک ، انیدریت ، گچ و .... باعث ایجاد گرانشی منفی می گردد زیرا نیروی گرانشی در این مناطق از میزان متوسط پایین تر بوده و تفاضل آنها عدد منفی می شود

     فشار

مقدار فشار در هرنقطه ی واقع در زیر سنگ کره ، به دو عامل بستگی دارد

1-             ضخامت سنگ ها

2-             چگالی سنگ های فوقانی

با افزایش عمق فشار نیز افزایش می یابد و در مرکز زمین به 5/3میلیون برابر فشار سطح زمین می رسد

   دما

تعریف شیب زمین گرمایی : در پوسته ی زمین به ازای هر کیلومتر که به عمق برویم 30

درجه ی سانتی گراد دما افزایش می یابد که به آن شیب زمین گرمایی  می گویند

شیب زمین گرمایی فقط در پوسته صدق می کند و در بخش عمیق تر گوشته و هسته ، روند فوق ، کندتر می شود

در آستنوسفردما مساوی یا کمی بیشتر از نقطه ذوب سنگ ها است  

درهسته ی خارجی ، دما بیشتر از دمای ذوب آهن در آن فشار است 

    در هسته ی داخلی ، دما کم تر از دمای نقطه ی ذوب اهن در فشار حاکم در آن منطقه است

 

 

+ نوشته شده در  سه شنبه 22 آذر1390ساعت 12:22  توسط خسرونژاد دهمیانی  | 

تست فصل اول زمین چهارم

1-      علت پیدایش شب و روز چیست ؟

الف ) حرکت وضعی زمین               ب ) حرکت انتقالی زمین          

ج) حرکت وضعی زمین و انحراف محور              د) حرکت انتقالی و انحراف محور زمین

2   -  زاویه تابش خورشید در نیمکره شمالی در کدام روز از سال کمتر است .

الف) اول فرودین           ب ) آخرین روز خرداد             ج) آخرین روز آذر     د ) اولین روز مهر

3-در اول فروردین طول روز شهر های تهران ، استکهلم ، لندن ،  سیدنی چگونه است ؟

الف)طول روز در سیدنی بیشتر است        ب ) در لندن و استکهلم   طول روز یکسان   در تهران وسیدنی بیشتر است

ج) در تهران طول روز کمتر است           د ) در چهار شهر طول شب وروز برابر است

4-مردمان بین النهرین چه زمانی دایره را به 360 درجه تقسیم کرده اند ؟

الف) 30 هزار سال قبل از میلاد        ب ) 3هزار سال قبل ازمیلاد                                             ج ) حدود 5هزار سال پیش                  د ) گزینه ب و ج

5-آونگ فوکو در کدام عرض جغرافیایی قادر به اثبات حرکت وضعی کره ی زمین نمی باشد

الف)900                 ب)00                    ج)600               د)50/23       

6-مبنای تعیین زمان کدام است .

الف) زمین           ب) ساعت            ج)  خورشید                  د) ساعت استاندارد

7- اراتوستن بر چه اساسی نتیجه گرفت که زمین باید کروی باشد ؟

 الف) سایه داشتن اجسام قائم               ب ) با بدست آوردن محیط زمین   

 ج) قائم بودن اشعه ی خورشید ونداشتن سایه اجسام    

  د) موازی بودن شعاع های خورشید و سایه داشتن اجسام قائم

8- محور زمین نسبت به خط عمود بر صفحه ی مدار آن به دور خورشید چند درجه انحراف دارد؟

الف) 5/66            ب )5/22             ج)5/23              د) 5/27

9- عوامل کنترل کننده محیطی زمین به کدام واقعیت وابسته نیست .

الف) حرکت وضعی             ب ) انحراف محور چرخش زمین                                                      ج) حرکت انتقالی                     د) کروی بودن زمین

10- در هر 24 ساعت زمین از چه سمتی به دور خود می چرخد ؟

الف) شمال به جنوب       ب) جنوب به شمال            ج) غرب به شرق       د ) شرق به غرب

11-حرکت وضعی زمین چند روز طول می کشد

الف) 1         ب ) 60            ج)  120           د) 365

12- حرکت وضعی سبب بوجود آمدن چه چیزی می شود

الف) شبانه روز                ب)   فصول         ج) طوفان های حاره ای          د) انحراف محور

13- -حرکت انتقالی زمین چند روز طول می کشد

الف) 1         ب ) 60            ج)  120           د) 365

14- فاصله زمین از خورشید تقریباً برابر است با :

الف) 150هزارکیلومتر             ب) یک واحد نجومی             ج) 150میلیون کیلومتر       

  د) ب وج

15- زمین در مدت 360 دقیقه معادل چند درجه می چرخد ؟

الف) 24درجه                    ب) 180 درجه               ج) 90درجه             د) 15 درجه

16-وقتی زمین از ستاره ای دور می شود نور آن ستاره چه تغییری می کند

الف) تواتر شدیدتر          ب) رنگ نور متمایل به رنگ آبی                                                         ج)سرعت نور زیادتر                         د) طول موج نور بلندتر

 

+ نوشته شده در  سه شنبه 22 آذر1390ساعت 12:9  توسط خسرونژاد دهمیانی  | 

فصل اول زمین چهارم

فصل اول :حرکات زمین

** مردم گذشته چنین تصور می کردند که زمین ثابت است  و خورشید و ماه و 5ستاره سرگردان (سیاره) در اطراف زمین گردش می کنند . و یک ستاره را  هم در قسمت شمالی آسمان یافته بودند که می کردند در جای خود ثابت است *مردم بین النهرین ، در حدود 3000سال قبل از میلاد ، دایره را به 360 قسمت تقسیم کرده وهرکدام را علامت یک روز و میزان یک بار حرکت خورشید در آسمان می شمردند.

** حدود ۲۳0 سال قبل از میلاد ، دانشمند یونانی به نام اراتوستن ، موفق به کشف دو یافته مهم شد.

1-    کرویت زمین                2- محاسبه  محیط زمین                                                                        

اراتوستن میدانست در روز 31 خرداد خورشید بر شهر سین ، عمود می تابد  او بر این اساس دو فرضیه در نظر گرفت

1-اگر در همین زمان در شهر اسکندریه که 5000 استادیوم (واحد اندازه گیری طول در آن زمان ) با شهر سین فاصله داشت .خورشید عمود بتابد نتیجه می گیریم که زمین مسطح است

2-اگر مایل بتابد زمین مسطح نیست و حالت کروی دارد .

برای اثبات این نظریه  وی ، ستونی را به طور قائم در اسکندریه روی زمین نصب کرد و زاویه سایه این ستون زاویه ای معادل 7 درجه و12 دقیقه بود .اراتوستن که از اصول هندسه مطلع بود می دانست قوس روبرو به این زاویه  محیط دایره بود وی با در نظر گرفتن فاصله ی سین تا اسکندریه و اندازه ی زاویه ، مقدار محیط زمین را حدود 39250 کیلومتر محاسبه کرد که به اندازه ی واقعی حاصل از محاسبا ت امروزی بسیار نزدیک است(40000 )

مهم ترین عوامل کنترل کننده محیطی بر اساس دو واقعیت متکی اند : 1) کروی بودن رمین       2) حرکت وضعی (چرخشی )و حرکت انتقالی زمین (مداری)

 حرکت وضعی : چرخش زمین به دور خود ، که این چرخش در زمان  23ساعت 56  دقیقه و4  ثانیه می باشد .   محور چرخش از غرب به شرق می باشد

حرکت انتقالی : چرخش زمین به دور خورشید در طول 365روز 6 ساعت  .     یوهان کپلر  با مطالعات دقیق خود ابراز داشت که  مدار حرکت سیارات به دور خورشید ، بیضی شکل   است

اثبات حرکت وضعی زمین    1-    شب و روز      2 -  به کمک دوربین عکاسی با دیافراگم باز

3 - آونگ فوکو

****درشبی که ماه در آسمان پیدا نیست دهانه ی دوربین را به سوی ستاره ی قطبی  ودیافراگم  آن را به مدت چند ساعت باز نگه دارید . در آن صورت ، مسیر حرکت ستاره ها را ثبت خواهد کرد( مطابق شکل ص 4 کتاب)

آونگ فوکو

فوکو در سال 1851یک گلوله توپ سنگین را زیر گنبد مرتفع کلیسایی در شهر پاریس آویخت .وقتی این

جسم آونگ مانند به نوسان در آمد ، مدت ها به رفت و آمد  خود ادامه داد. وزنه مستقل از زمینی که  روی آن قرار دارد به نوسان خود در یک جهت خاص ادامه می دهد ، اگر زمین نچرخد آونگ باید نوسان خود را روی  یک خط مستقیم ادامه دهد  در حالیکه خطوط مختلف زیر آن ایجاد می شود .

البته آزمایش آونگ فوکو در قطبین عرض جغرافیایی 90درجهحرکت وضعی زمین را بهتر نشان می دهد زیرا آونگ فوکو در قطبین که نصف النهار ها  همدیگر قطع  می کنند و هر 24 ساعت یکبار مسیر دایره شکلی را طی می کند  .

  اما در استوا عرض جغرافیایی  صفر درجه که نصف النهار ها  با هم موازی اند آونگ همواره در امتداد یک خط حرکت خواهد کرد در استوا امکان اثبات حرکت وضعی زمین وجود  ندارد .

اثبات حرکت انتقالی  زمین        1-اثر دوپلر     2- اختلاف منظر

اثر دو پلر 

بر اساس اثر دوپلر اگر منبع موج(صوت یا نور یا ....) و گیرنده در حال دور شدن از هم باشند ، طول موج دریافت شده توسط گیرنده بلند تر است .

      ****نکته                 صوت ، طول موج بلندتر یعنی صدای بم تر

                                         نور ،  طول موج بلندتر  یعنی نور قرمز

اگر منبع موج و گیرنده در حال نزدیک شدن به هم باشند طول موج دریافت شده ، طول موج کمتری دارد.

**** نکته                          صوت ، طول موج کوتاهتر یعنی صدای زیرتر

                                      نور ، طول موج کوتاهتر یعنی  نور آبی تر

 برخی از ستارگان که جایگاه نسبتاً ثابتی دارند در 6ماه از سال ، نور آبی و 6 ماه دیگر نور قرمز  از آنها  دریافت می کنیم . این نشان دهنده ی آن است که زمانی که نور آبی دریافت می کنیم زمین در حال نزدیک شدن به  وزمانی که نور قرمز دریافت می کنیم زمین در حال دور شدن از ان ستاره می باشد  این در صورتی ممکن است که زمین حرکت انتقالی داشته باشد

سرعت مورد نیاز برای ایجاد اثر دوپلر 30کیلومتر بر ثانیه می باشد و این همان سرعت چرخش انتقالی زمین است .

  ماه نیز همانند زمین دارای دو حرکت : 1- انتقالی 2-وضعی  می باشد

   حرکت وضعی ماه : چرخش ماه به دور خودش             حرکت انتقالی ماه : چرخش ماه به دور زمین

         زمان یک بار گردش ماه به دور زمین  5/27 روز طول می کشد .

مدار زمین به دور خورشید بیضوی  است به همین دلیل فاصله زمین و خورشید در طول سال تغییر می کند                  حداکثر  فاصله ی زمین تا خورشید  در اول تیر ماه حدود km152000000 و حداقل فاصله در اول دی ماه حدود km147000000 می باشد .   میانگین فاصله خورشید از  زمین 150میلیون کیلومتر است . که این فاصله را یک واحد نجومی یا ستاره شناسی می نامند.

از حرکت انتقالی زمین نتیجه های زیر به دست می آید :

الف ) اختلاف طول مدت روز وشب           ب ) توزیع نامساوی گرمای خورشید    ج) منطقه های آب وهوایی

د)ایجاد فصل ها

انحراف محور زمین

محور زمین  نسبت به خط عمود بر صفحه ی مدار گردش به دور خورشید 5/23 درجه انحراف دارد و در هنگام چرخش ، جهت محور ان تقربیاً تغییری نمی کند .  بنابراین 6ماه اول سال نیم کره  شمالی در معرض بیشتر تابش خورشید قرار می گیرد  در این زمان از سال ،روز قطبی در قطب شمال شروع می شود  و 6ماه دوم  نیم کره جنوبی در معرض بیشتر تابش نور خورشید قرار می گیرد و در این موقع از سال قطب شمال شب قطبی را آغاز می کند و قطب جنوب، روز قطبی.

انحراف محور  زمین باعث ایجاد فصول و تغییر شبانه روز می گردد

با در نظر گرفتن بزرگی خورشید و دوری نسبتاً زیاد آن از سیاره ی زمین اشعه ی خورشیدی که به زمین می رسند  به طور محسوسی مولزی هستند . این اشعه زمین را به دو نیم کره ی تاریک  و روشن تقسیم می کند . دایره ای که دو نیم کره تاریک و روشن را از هم جدا می سازد  دایره روشنایی نامیده می شود .

اعتدالین : در اول فروردین و اول مهر  دایره ی روشنایی دایره روشنایی از دو قطب می گذزد و در هر نقطه از کره ی زمین به طور متناوب 12 ساعت روز و 12 ساعت شب است . این دو لحظه ی استثنایی از سال که طی آنها روز و شب از لحاظ مدت در حالت تعادل قرار دارند ، اعتدالین نامیده می شوند .              اول فروردین (اعتدال بهاری )            اول مهر  ( اعتدال پاییزی)

انقلابین : در اول تابستان نیم کره ی شمالی ، دیگر چنین وضعی برقرار نیست . زیرا دایره ی روشنایی از قطبها نمی گذرد . طول روز یا مسیر هر نقطه در منطقه ی روشن بر طول شب یا مسیر آن نقطه در منطقه ی تاریکی افزایش دارد ،

برعکس در نیمکره ی جنوبی شبها طولانی تر از روزها هستند . در نیمکره ی شمالی طول روزها در مدت 6ماه از اول دی ماه تا اول تیر ماه افزایش یافته از اول تیرماه تا اول دی ماه کاهش می یابند ،

*      اول تیر (انقلاب تابستانی )  ،" طولانی ترین روز سال   و بلندترین  زاویه تابش  و کوتاهترین طول سایه  "                                                          *           اول دی ( انقلاب زمستانی )  ،" طولانی ترین شب سال وکوتاهترین زاویه تابش  و بلندترین طول سایه"

*** در منطقه ی استوا ، فصلی وجود ندارد در انجا سال را به 6ماه دوره ی پرباران و 6 ماه دوره کم باران تقسیم     می کنند . در استوا هنگام ظهر اشعه خورشید بر حسب فصل به سمت شمال یا جنوب انحراف دارد و طول روزها در تمام سال در آن به گونه ای ثابت محسوس ثابت است. در استوا دو روز از سال اول مهر و اول فروردین خورشید قائم می تابد

** سایه ها در نیم کره شمالی  رو به شمال تشکیل می شود زیرا خورشید تا مدار راس السرطان عمود می تابد.              به همین دلیل سایه ها در کشور ها و نیم کره شمالی رو به شمال تشکیل می شود

وضیعت فصول در دو نیم کره              شمالی           جنوبی

                                                     بهار                       پاییز

                                                     تابستان           زمستان

                                                            پاییز            بهار

                                                           زمستان     تابستان

*** زمان ****

ظهر حقیقی هنگامی است که خورشید به بالاترین نقطه ی مسیر خود در آسمان می رسد .

 اما این پدیده ، حالت محلی دارد و وقتی مثلاً خورشید در بالاترین نقطه مسیر خود بر فراز شهر مشهد است ، دقایقی باید طی شود تا نظیر همان حالت برای شهر تهران و سپس  برای شهر تبریز پیش آید . به عبارت دیگر ، ظهر هر محل ، ویژه ی همان محل است .  به همین دلیل برای جلوگیری از بروز مشکلات مربوط به تعیین زمان ، سطح کره ی زمین را به 24 منطقه تقسیم کردهاند و برای هر منطقه ، ساعت استاندارد در نظر گرفته شده است . 

محیط کره ی زمین 360 درجه است که در مدت زمان 24 ساعت یک چرخش کامل دارد . زمین در هریک  ساعت (60دقیقه)، معادل 15درجه می چرخد ، 15=    .   در هر ۴دقیقه زمین معادل ۱در جه می چرخد   (   4 = ۱۵/۶۰    )

طول جغرافیایی : به فاصله ی زاویه ای هر نقطه از کره ی زمین تا نصف النهار مبدا (گرینویچ لندن ) طول جغرافیایی گفته می شود که بین صفر تا 180 درجه شرقی و صفر تا 180 درجه غربی متغیر می باشد .

1-    اکر شهراول در طول جغرافیایی 15درجه شرقی و شهر دوم در 60 در جه شرقی واقع باشد . الف) اختلاف ساعت این دو شهر را بدست آورید ؟ ب ) اگر در شهر اول ساعت 5 عصر باشد شهر دوم ساعت چند است ؟

۴۵=۱۵-۶۰     اختلاف طول جغرافیایی دو نقطه                                                          00

                                                           600                                          شهر اول 150                

          یکساعت  ۱۵ درجه می چرخد ۴۵ درجه چه قدر ؟    ۳ = ۱۵/۴۵ 

اختلاف ساعت این دو شهر 3 ساعت می باشد .

ب ) نکته اول :در محاسبه ساعت از ساعت علمی استفاده می شود نه ساعت محاوره ای یعنی ساعت 5 عصر تبدیل به ساعت علمی می شود یعنی 17 

   نکته دوم : همیشه مناطق شرقی از لحاظ زمانی جلوترند

     17+3=20شهر دوم ساعت 20 یا 8شب می باشد

2-    اگر شهر اول در عرض جغرافیایی 20 درجه شمالی و 45درجه طول جغرافیایی شرقی و شهر دوم در 25درجه عرض جنوبی و15درجه طول غربی واقع شده است الف) اختلاف ساعت را بدست آورید ب ) اگر شهر اول ساعت 9شب باشد شهر دوم ساعت چند است ؟

الف ) نکته : در محاسبه زمان عرض جغرافیایی نقشی ندارد 

۶۰=۱۵ +۴۵                                                                      00                          

                                                        شهر اول450                                    شهردوم150

 دریک ساعت ۱۵ درجه می چرخد ۶۰ درجه در چند ساعت ؟    ۴=۱۵/۶۰

اختلاف ساعت این دو شهر  4 ساعت می باشد

ب)21-4=17   

 

 

(نکته : تمام نقاطی که روی یک نصف النهار واقع باشند دارای زمان مشترکی می باشند )

 

+ نوشته شده در  سه شنبه 22 آذر1390ساعت 12:5  توسط خسرونژاد دهمیانی  |